Keywords
canonical doctrine of the Church
marriage
need for normative clarification
vocation of the Catholic family
How to Cite
Abstract
In its doctrine on marriage and the family, the Catholic Church focuses on what it means to be (in terms of the vocation to holiness) a good parent, child, grandparent, brother, sister, etc. However, even if the norms, etc., or in other words, the “duties and privileges” promulgated by the Magisterium of the Church in relation to the Catholic family, result from its supernatural origin (described by theology and ethics), it should be emphasized that the very nature of the fact of giving birth to a child (i.e., having offspring), there is an (essential) obligation to protect and promote the family thus created in the world. Accordingly, the “marital and family” norms established for this purpose, a particularly important collection of which can be found in the Code of Canon Law (hereinafter: CIC/83), cover a very wide range of human existence. It can be said that they begin with determining which related persons are not allowed to marry and end with matters of same-sex relationships or free unions. However, existential situations are so complex and changeable that they often suggest the need for further clarification of previous determinations. This also applies to matters related to kinship. For example, the CIC/83 does not provide a general definition of a Catholic family (i.e., in a single canon). However, such an attempt can be found in the pastoral constitution Gaudium et spes (cf. nos. 48-49). In particular, when it states that: “By their very nature, the institution of marriage and conjugal love are oriented toward the procreation and education of offspring” (cf. no. 48). The same applies to the Catechism of the Catholic Church (cf. nos. 2201-2206), the exhortation Familiaris Consortio (FC. no. 18), etc. Therefore, it seems that a normative clarification of the concept of the Catholic family, particularly in terms of relationships arising from kinship (e.g., by introducing such a definition into the CIC/83), could help to better understand and further refine pastoral discipline in this area.
References
Banaszak, A. M. (2014). Model rodziny według nauki Kościoła katolickiego gwarantem zabezpieczenia bezpieczeństwa społecznego [The family model according to the teaching of the Catholic Church as a guarantor of social security]. Journal of Modern Science, 2(21), 397–408.
Biały, S. (2018). Przemiany wielokulturowe a zakres pojęciowy przestępstwa aborcji: Refleksje w świetle kanonu 1398 [Multicultural transformations and the conceptual scope of the crime of abortion: Reflections in the light of canon 1398]. Prawo Kanoniczne, 61(4), 63–78. https://doi.org/10.21697/pk.2018.61.4.03
Biały, S. (2020). Odpowiedzialność w zakresie wychowania do wartości. Analiza w relacji do kanonu 226 § 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku [Responsibility for education in values: An analysis in relation to canon 226 § 2 of the 1983 Code of Canon Law]. Teka Komisji Prawniczej PAN. Oddział w Lublinie, 13(1), 21–32. https://doi.org/10.32084/tekapr.2020.13.1-3
Biały, S. (2024). Więzy duchowe konstytuujące rodzinę katolicką w (najnowszym) Magisterium Kościoła katolickiego [Spiritual bonds constituting the Catholic family in the (latest) Magisterium of the Catholic Church]. Studia Teologiczne. Białystok–Drohiczyn–Łomża, 42, 353–382. https://doi.org/10.56898/st.14455
Błasiak, A. (2010). Znaczenie więzi i atmosfery rodzinnej dla funkcjonowania rodziny [The importance of bonds and family atmosphere for family functioning]. In A. Błasiak & E. Dąbrowska (Eds.), Wybrane zagadnienia pedagogiki rodziny (pp. 129–142). Kraków: Ignatianum.
Burkacka, I. (2017). Monoparentalność, wielorodzina i rodzina zrekonstruowana. Współczesne nazwy modeli życia rodzinnego [Single parenthood, large family, and reconstructed family: Contemporary names of family life models]. Artes Humanae, 2, 61–93. https://doi.org/10.17951/artes.2017.2.61
Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium (CCEO) [The Code of Canons of the Eastern Churches (CCEC)]. (1990). Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Congregation for the Doctrine of the Faith. (1988). Instruction Donum vitae (22 February 1987). Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Congregation for the Doctrine of the Faith. (2003). Notes on proposals to legalize unions between homosexual persons. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Congregation for the Doctrine of the Faith. (2008). Instruction Dignitas personae. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Czujek, M. (2015). Prawa dziecka w kontekście obowiązków małżeńskich: Spojrzenie kanoniczno-cywilne [Children’s rights in the context of marital obligations: A canonical-civil perspective]. Studia Redemptorystowskie, 13, 427–442.
Dyczewski, L. (1972). Problem rodziny nuklearnej i rodziny szerokiej we współczesnym społeczeństwie [The problem of the nuclear and extended family in contemporary society]. Roczniki Filozoficzne, 20(2), 159–184.
Dicastery for the Doctrine of the Faith. (2023). Declaration Fiducia supplicans on the pastoral significance of blessings. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Dicastery for the Doctrine of the Faith. (2024). Declaration Dignitas infinita on human dignity. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Francis. (2016). Post-synodal apostolic exhortation Amoris laetitia. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Gębka, M. (2018). (Nie)dopuszczalne ograniczanie liczby potomstwa? Refleksja o aborcji w świadomości społecznej Polaków (na podstawie badań opinii publicznej) [(Un)acceptable limitation of the number of offspring? Reflection on abortion in the social awareness of Poles (based on public opinion research)]. Teologia i Moralność, 13(2(24)), 147–167. https://doi.org/10.14746/tim.2018.24.2.8
Góralski, W. (1997). Poszanowanie godności osoby ludzkiej w prawie małżeńskim [Respect for the dignity of the human person in matrimonial law]. Prawo Kanoniczne, 40(1–2), 45–55.
Góralski, W. (2005). Funkcja prokreacyjna rodziny w prawie kanonicznym [The procreative function of the family in canon law]. In T. Śliwowski et al. (Eds.), Współdziałanie Kościoła i państwa na rzecz małżeństwa i rodziny (pp. 55–68). Łomża: PPHU „ROMA”.
Góralski, W. (2012). Kanoniczne przeszkody małżeńskie in genere [Canonical matrimonial impediments in genere]. Prawo Kanoniczne, 55(3), 3–17.
Grochownia, M. (2013). Czy istnieje «prawo do posiadania dziecka»? [Is there a “right to have a child”?] Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 8(10), 48–57. https://doi.org/10.32084/bsawp.5763
Holy See. (1983, October 22). Charter of the rights of the family. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana. https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/family/documents/rc_pc_family_doc_19831022_family-rights_en.html
John Paul II. (1981). Apostolic exhortation Familiaris consortio. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
John Paul II. (1994). Letter to families Gratissimam sane. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
John Paul II. (1995). Encyclical Evangelium vitae on the value and inviolability of human life. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Katechizm Kościoła Katolickiego (KKK) [Catechism of the Catholic Church]. (1994). Poznań: Pallottinum.
Kodeks Prawa Kanonicznego (KPK/83) [Code of Canon Law]. (1984). Poznań: Pallottinum.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [The Constitution of the Republic of Poland of April 2, 1997. ]. Dziennik Ustaw 1997 nr 78 poz. 483. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970780483
Korzyński, I. (2016). Podmiotowość prawna dziecka nienarodzonego [Legal subjectivity of the unborn child]. Rocznik Teologii Katolickiej, 15(1), 15–25.
Krajewska, B. (2025). Piecza zastępcza i przysposobienie w świetle nauczania Kościoła katolickiego [Foster care and adoption in the light of the teaching of the Catholic Church]. Studia Ełckie, 27(2), 149–162.
Kubala, M. (2017). Polaryzacja prawnego rozumienia małżeństwa w międzynarodowych dokumentach praw człowieka [Polarization of the legal understanding of marriage in international human rights documents]. In R. Sztychmiler et al. (Eds.), Problemy małżeństwa i rodziny w prawodawstwie polskim, międzynarodowym i kanonicznym (pp. 11–19). Olsztyn: KPP Monografie.
Kuryłowicz, M. (2011). Rozwój historyczny rzymskiej adopcji [Historical development of Roman adoption]. Studia Iuridica Lublinensia, 16, 35–53.
Leo XIV. (2025). Sermon at Holy Mass during the Jubilee of Families entitled “The Family: A Place of Encounter with Jesus.” Vatican City: Dicastery for Communication – Vatican Publishing House.
Machinek, M. (2018). Przesłanie Humanae vitae z perspektywy pięćdziesiątej rocznicy ogłoszenia encykliki [The message of Humanae vitae from the perspective of the fiftieth anniversary of the encyclical’s promulgation]. Teologia i Moralność, 13(2[24]), 13–29. https://doi.org/10.14746/tim.2018.24.2.1
Maj, Z. (2017). Przeszkody małżeńskie w świetle Kodeksu Prawa Kanonicznego oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego [Matrimonial impediments in the light of the Code of Canon Law and the Family and Guardianship Code]. Ius Matrimoniale, 28(3), 35–60.
Mierzejewski, K. (2011). Pojęcie «dobra potomstwa» jako źródło praw i obowiązków małżeńskich w świetle prawa kanonicznego [The concept of the “good of offspring” as a source of marital rights and obligations in the light of canon law]. Studia Gdańskie, 29, 123–140.
Nowicka, U. (2011). Przeszkoda pokrewieństwa duchowego [The impediment of spiritual kinship]. Prawo Kanoniczne, 54(1–2), 248–271.
Pastwa, A. (2011). Promocja rodziny w prawie kanonicznym. Uwagi na kanwie § 1 kan. 226 KPK [Promotion of the family in canon law: Remarks on the basis of § 1 of can. 226 CIC]. Studia Pastoralne, 7, 398–408.
Paul VI. (1968). Encyclica Humanae vitae. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana. Retrieved from https://www.vatican.va/content/paul-vi/en/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae.html
Piotrowska, D. (1996). Założenia i zasady katolickiej etyki normatywnej w odniesieniu do rodziny [Foundations and principles of Catholic normative ethics in relation to the family]. Studia z Nauk Społecznych, 12(8), 109–123.
Pochopień, R. (2024). Próba określenia wychowawczej roli ojca w rodzinie w świetle dokumentów nauczania Kościoła i polskiej literatury przedmiotu [An attempt to define the educational role of the father in the family in the light of Church teaching documents and Polish scholarly literature] (Doctoral dissertation). Kraków: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II. Retrieved from https://repozytorium.upjp2.edu.pl/server/api/core/bitstreams/071d1878-2006-41a3-86ec-719c263920c0/content
Pontifical Council for the Family. (2000). Family, marriage, and “de facto unions.” Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Second Vatican Council. (1965). Pastoral constitution on the Church in the modern world Gaudium et spes. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Sitarz, M. (2019a). Obowiązki rodziny zastępczej a katolicka nauka społeczna [Duties of a foster family and Catholic social teaching]. Teka Komisji Prawniczej PAN. Oddział w Lublinie, 12(1), 237–247. https://doi.org/10.32084/tekapr.2019.12.1-17
Sitarz, M. (2019b). Prawa dziecka w Kodeksie Prawa Kanonicznego z roku 1983. Wybrane zagadnienia [Children’s rights in the 1983 Code of Canon Law: Selected issues]. Teka Komisji Prawniczej PAN. Oddział w Lublinie, 8(1), 85–99. https://doi.org/10.18290/kip.2019.8.1-6
Sobiepan, J. (1983). Jan Paweł II o małżeństwie i rodzinie 1978–1982 [John Paul II on marriage and family 1978–1982]. Warszawa: PAX.
Stawniak, H. (2021). Problematyka przeszkody niemocy płciowej i tzw. «zmiany płci» w kontekście Dekretu ogólnego KEP z dnia 26 listopada 2019 roku [The issue of the impediment of sexual incapacity and the so-called “sex change” in the context of the General Decree of the Polish Bishops’ Conference of 26 November 2019]. Prawo Kanoniczne, 64(2), 85–115. https://doi.org/10.21697/pk.2021.64.2.04
Struzik, Z. (2019). Narzeczeństwo, małżeństwo i rodzina w nauczaniu papieskim [Engagement, marriage, and family in papal teaching]. Warszawa: Instytut Papieża Jana Pawła II.
Szczot, E. (2009). Rodzina a wolne związki. Skutki kanoniczne i społeczne deprecjacji rodziny [Family and informal unions: Canonical and social consequences of the depreciation of the family]. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 4(4), 27–51. https://doi.org/10.32084/bsawp.5725
Szczot, E. (2019). Rodzina [Family]. In M. Sitarz (Ed.), Leksykon Prawa Kanonicznego (pp. 2534–2536). Lublin: Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Sztychmiler, R. (2000). Wykluczenie potomstwa w świetle najnowszego orzecznictwa Roty Rzymskiej [Exclusion of offspring in the light of the latest jurisprudence of the Roman Rota]. Ius Matrimoniale, 5(11), 103–122.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy [Act of 25 February 1964 - Family and Guardianship Code]]. (1964). Dziennik Ustaw, No. 9 item 59. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19640090059
Ustawa z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka [Act of 6 January 2000 on the Commissioner for Children’s Rights]. (2000). Dziennik Ustaw, No. 6, item 69. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20000060069
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej [Act of 9 June 2011 on Family Support and Foster Care System]. (2011). Dziennik Ustaw, No. 149 item 887. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20111490887
Woźnicki, M. (2016). Ewolucja przeszkód pokrewieństwa i powinowactwa w prawie kanonicznym i świeckim – od prawa biblijnego i rzymskiego do początków XX wieku [Evolution of impediments of consanguinity and affinity in canon and secular law—from biblical and Roman law to the early twentieth century]. Studia Elbląskie, 17, 191–210.
Wójcik-Skwarska, A. (2013). Teoretyczne i definicyjne ujęcie rodziny w świetle literatury przedmiotu oraz przepisów prawa [Theoretical and definitional understanding of the family in the light of the literature and legal regulations]. Law, Education, Security, 121A, 83–100.
Zakrzewska, M., & Zakrzewski, P. (2014). Dzietność w perspektywie uwarunkowań rodzinnych w Polsce: Analiza socjologiczna [Fertility in the perspective of family determinants in Poland: A sociological analysis]. Warszawskie Studia Pastoralne, 22, 313–326.
Ziółkowska, K. (2018). Ochrona rodziny w prawie kanonicznym i w polskim prawie pracy [Protection of the family in canon law and Polish labour law]. Olsztyn: Kortowski Przegląd Prawniczy Monografie.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio