Słowa kluczowe
neurosonografia
ośrodkowy układ nerwowy płodu
neurorozwój
rezonans magnetyczny płodu
Jak cytować
Abstrakt
Wstęp: Neurosonografia płodu jest zaawansowaną metodą ultrasonograficzną oceny prenatalnej o głównego układu systemu (OUN), wyposażonego w szczegółową funkcję anatomii mózgu oraz wykrywanie poszczególnych zaburzeń rozwojowych, jak i połączone wad wrodzonych. Dzięki postępowi technologicznemu oraz standaryzacji technik badania ewoluowały od metod pochodzących z zaawansowanego wykrywania wad strukturalnych, które umożliwiają kontrolę nad rozwojem rozwoju mózgu płodu, stając się dostępnym sposobem obrazowania OUN w diagnostyce prenatalnej.
Celem pracy jest przedstawienie współczesnej roli neurosonografii w diagnostyce wstępnej o systemie operacyjnym, ze szczegółowym uwzględnieniem jej zastosowania, możliwości diagnostycznych, ograniczeń oraz perspektywy rozwoju rozwoju
Metoda: Praca ma charakter sprawdzający narracyjnego. Dokonano analizy aktualnego piśmiennictwa, wstępnego międzynarodowego Towarzystwa Ultrasonografii w Położnictwie i Ginekologii (ISUOG) oraz publikacji dotyczących technik badawczych, wskazań kontrolnych, zastosowań neurosonografii i nowych wskazówek jej rozwoju.
Wyniki: Współczesna diagnostyka prenatalna OUN została zastosowana na dwustopniowym modelu badania przesiewowego oraz neurosonografię szczegółową wykonywaną w przypadku podejrzenia, czy lub występowania czynników ryzyka. Neurosonografia ma zastosowanie nie tylko w diagnostyce wad rozwojowych mózgu, lecz także w przypadku dojrzewania kory mózgowej, objawów charakterystycznych neuronalnych oraz zmian związanych z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wystąpienia płodu, wrodzonymi wadami serca, następstwami wewnątrzmacicznymi i zawartymi. Metoda umożliwia wykrywanie subtelnych zaburzeń neurorozwoju jeszcze przed pojawieniem się jednoznacznych zmian morfologicznych. Jej skuteczność zależy jednak od wieku ciążowego, jakości obrazu oraz doświadczenia badającego. W wybranej diagnostyce uzupełniającej rezonans magnetyczny płodu. Coraz większe znaczenie obejmują również sztuczną inteligencję, radiomikę oraz neurosonografię ilościową, która może zobaczyć precyzję i obiektywność oceny prenatalnej.
Wnioski: Neurosonografia stanowi podstawę oceny wstępnej o układzie systemowym. Jej rola wynika poza diagnostyką wad strukturalnych, obejmującą ocenę rozwoju mózgu, kwalifikację do stosowania genetycznej oraz wspomaganie oceny rokowania neurologicznego. Integracja dostępnych technik obrazowania z narzędziami sztucznej inteligencji i diagnostyką molekularną stwarzającą perspektywę wcześniej działających urządzeń neurorozwojowych oraz urządzeń sterujących prenatalną.
Bibliografia
Alluhaybi, A. A., Altuhaini, K., & Ahmad, M. (2022). Fetal Ventriculomegaly: A Review of Literature. Cureus, 14(2), e22352. https://doi.org/10.7759/cureus.22352
Benoist, G., Salomon, L. J., Mohlo, M., Suarez, B., Jacquemard, F., & Ville, Y. (2008). Cytomegalovirus-related fetal brain lesions: Comparison between targeted ultrasound examination and magnetic resonance imaging. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 32(7), 900–905. https://doi.org/10.1002/uog.6129
Borowski, D., Pietryga, M., Basta, P., Cnota, W., & Czuba, B. (2020). Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym—2020 rok. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 5(2), 63–75.
Brasil, P., Pereira, J. P., Moreira, M. E., Nogueira, R. M. R., Damasceno, L., Wakimoto, M., … Nielsen-Saines, K. (2016). Zika Virus Infection in Pregnant Women in Rio de Janeiro. The New England Journal of Medicine, 375(24), 2321–2334. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1602412
Clouchoux, C., du Plessis, A. J., Bouyssi-Kobar, M., Tworetzky, W., McElhinney, D. B., Brown, D. W., … Limperopoulos, C. (2013). Delayed cortical development in fetuses with complex congenital heart disease. Cerebral Cortex, 23(12), 2932–2943. https://doi.org/10.1093/cercor/bhs281
Donofrio, M. T., Moon-Grady, A. J., Hornberger, L. K., Copel, J. A., Sklansky, M. S., Abuhamad, A., … Rychik, J. (2014). Diagnosis and Treatment of Fetal Cardiac Disease. Circulation, 129(21), 2183–2242. https://doi.org/10.1161/01.cir.0000437597.44550.5d
Eixarch, E., Pérez, M., Illa, M., Masoller, N., & Monterde, E. (2023). Fetal Neurosonography. Clinical Guide (act. 2023). Retrieved 30 June 2026, from https://fetalmedicinebarcelona.org/wp-content/uploads/2024/03/FetalNSGact2023_15.10_REV.pdf
Gillies, R. J., Kinahan, P. E., & Hricak, H. (2016). Radiomics: Images Are More than Pictures, They Are Data. Radiology, 278(2), 563–577. https://doi.org/10.1148/radiol.2015151169
Griffiths, P. D., Bradburn, M., Campbell, M. J., Cooper, C. L., Graham, R., Jarvis, D., … MERIDIAN collaborative group. (2017). Use of MRI in the diagnosis of fetal brain abnormalities in utero (MERIDIAN): A multicentre, prospective cohort study. Lancet, 389(10068), 538–546. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31723-8
Husen, S. C., Koning, I. V., Go, A. T. J. I., van Graafeiland, A. W., Willemsen, S. P., Groenenberg, I. A. L., & Steegers-Theunissen, R. P. M. (2019). Three-dimensional ultrasound imaging of fetal brain fissures in the growth restricted fetus. PloS One, 14(5), e0217538. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0217538
International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology, Bilardo, C. M., Chaoui, R., Hyett, J. A., Kagan, K. O., Karim, J. N., … Nicolaides, K. H. (2023). ISUOG Practice Guidelines (updated): Performance of 11–14‐week ultrasound scan. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 61(1), 127–143. https://doi.org/10.1002/uog.26106
Karim, J. N., Di Mascio, D., Roberts, N., Papageorghiou, A. T., & Study, for the A. (2024). Detection of non-cardiac fetal abnormalities on ultrasound at 11–14 weeks: Systematic review and meta-analysis. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 64(1), 15–27. https://doi.org/10.1002/uog.27649
Khalil, A., Bennet, S., Thilaganathan, B., Paladini, D., Griffiths, P., & Carvalho, J. S. (2016). Prevalence of prenatal brain abnormalities in fetuses with congenital heart disease: A systematic review. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 48(3), 296–307. https://doi.org/10.1002/uog.15932
Lachmann, R., Chaoui, R., Moratalla, J., Picciarelli, G., & Nicolaides, K. H. (2011). Posterior brain in fetuses with open spina bifida at 11 to 13 weeks. Prenatal Diagnosis, 31(1), 103–106. https://doi.org/10.1002/pd.2632
Lambin, P., Leijenaar, R. T. H., Deist, T. M., Peerlings, J., de Jong, E. E. C., van Timmeren, J., … Walsh, S. (2017). Radiomics: The bridge between medical imaging and personalized medicine. Nature Reviews Clinical Oncology, 14(12), 749–762. https://doi.org/10.1038/nrclinonc.2017.141
Leruez-Ville, M., Chatzakis, C., Lilleri, D., Blazquez-Gamero, D., Alarcon, A., Bourgon, N., … Vossen, A. (2024). Consensus recommendation for prenatal, neonatal and postnatal management of congenital cytomegalovirus infection from the European congenital infection initiative (ECCI). The Lancet Regional Health - Europe, 40, 100892. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2024.100892
Limperopoulos, C., Tworetzky, W., McElhinney, D. B., Newburger, J. W., Brown, D. W., Robertson, R. L., … du Plessis, A. J. (2010). Brain Volume and Metabolism in Fetuses with Congenital Heart Disease: Evaluation with Quantitative Magnetic Resonance Imaging and Spectroscopy. Circulation, 121(1), 26. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.109.865568
Litwinska, M., Litwinska, E., Czaj, M., Polis, B., Polis, L., & Szaflik, K. (2019). Ventriculo-amniotic shunting for severe fetal ventriculomegaly. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 98(9), 1172–1177. https://doi.org/10.1111/aogs.13622
Lord, J., McMullan, D. J., Eberhardt, R. Y., Rinck, G., Hamilton, S. J., Quinlan-Jones, E., … Maher, E. R. (2019). Prenatal exome sequencing analysis in fetal structural anomalies detected by ultrasonography (PAGE): A cohort study. Lancet (London, England), 393(10173), 747–757. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31940-8
Malinger, G., Paladini, D., Haratz, K. K., Monteagudo, A., Pilu, G. L., & Timor‐Tritsch, I. E. (2020). ISUOG Practice Guidelines (updated): Sonographic examination of the fetal central nervous system. Part 1: Performance of screening examination and indications for targeted neurosonography. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 56(3), 476–484. https://doi.org/10.1002/uog.22145
Mappa, I., Marra, M. C., Pietrolucci, M. E., Lu, J. L. A., D’Antonio, F., & Rizzo, G. (2024). Midline structures and cortical development in late-onset fetal growth restriction according to Doppler status: Prospective study. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 64(2), 228–235. https://doi.org/10.1002/uog.27598
Matsuzawa, N., Poon, L. C., Machida, M., Nakamura, T., Uenishi, K., Wah, Y. M., … Pooh, R. K. (2023). Cat-Ear-Line: A Sonographic Sign of Cortical Development? Journal of Ultrasound in Medicine, 42(7), 1445–1457. https://doi.org/10.1002/jum.16153
Minister Zdrowia. (2025). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. Zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. (Dz.U. 2025, poz. 1525).
Misan, N., Michalak, S., Kapska, K., Osztynowicz, K., & Ropacka-Lesiak, M. (2022). Blood-Brain Barrier Disintegration in Growth-Restricted Fetuses with Brain Sparing Effect. International Journal of Molecular Sciences, 23(20), 12349. https://doi.org/10.3390/ijms232012349
Misan, N., Michalak, S., Kapska, K., Osztynowicz, K., Ropacka-Lesiak, M., & Kawka-Paciorkowska, K. (2023). Does the Blood–Brain Barrier Integrity Change in Regard to the Onset of Fetal Growth Restriction? International Journal of Molecular Sciences, 24(3), 1965. https://doi.org/10.3390/ijms24031965
Monaghan, K. G., Leach, N. T., Pekarek, D., Prasad, P., Rose, N. C., & ACMG Professional Practice and Guidelines Committee. (2020). The use of fetal exome sequencing in prenatal diagnosis: A points to consider document of the American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG). Genetics in Medicine: Official Journal of the American College of Medical Genetics, 22(4), 675–680. https://doi.org/10.1038/s41436-019-0731-7
Monteagudo, A., Reuss, M. L., & Timor-Tritsch, I. E. (1991). Imaging the fetal brain in the second and third trimesters using transvaginal sonography. Obstetrics and Gynecology, 77(1), 27–32.
Monteiro, M. D. C., Ostholin, T. L. V. D. P., Pérez-Cruz, M., & da Rocha, L. S. N. (2025). Neurosonographic Evaluation of Cerebral Cortical Development in Fetuses With Congenital Heart Disease: A Systematic Review of the Literature. Prenatal Diagnosis, 45(11), 1377–1390. https://doi.org/10.1002/pd.6862
Moore, C. A., Staples, J. E., Dobyns, W. B., Pessoa, A., Ventura, C. V., da Fonseca, E. B., … Rasmussen, S. A. (2017). Congenital Zika Syndrome: Characterizing the Pattern of Anomalies for Pediatric Healthcare Providers. JAMA Pediatrics, 171(3), 288–295. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2016.3982
Paladini, D., Malinger, G., Birnbaum, R., Monteagudo, A., Pilu, G., Salomon, L. J., & Timor‐Tritsch, I. E. (2021). ISUOG Practice Guidelines (updated): Sonographic examination of the fetal central nervous system. Part 2: Performance of targeted neurosonography. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 57(4), 661–671. https://doi.org/10.1002/uog.23616
Patel, P. (2021). Congenital Infections of the Nervous System. Continuum, 27(4), 1105–1126. https://doi.org/10.1212/CON.0000000000000991
Petrovski, S., Aggarwal, V., Giordano, J. L., Stosic, M., Wou, K., Bier, L., … Wapner, R. J. (2019). Whole-exome sequencing in the evaluation of fetal structural anomalies: A prospective cohort study. Lancet, 393(10173), 758–767. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)32042-7
Pisapia, J. M., Sinha, S., Zarnow, D. M., Johnson, M. P., & Heuer, G. G. (2017). Fetal ventriculomegaly: Diagnosis, treatment, and future directions. Child’s Nervous System, 33(7), 1113–1123. https://doi.org/10.1007/s00381-017-3441-y
Pooh, R., Machida, M., Nakamura, T., Uenishi, K., Chiyo, H., Itoh, K., … Poon, L. C. (2019). Increased Sylvian fissure angle as early sonographic sign of malformation of cortical development. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology: The Official Journal of the International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology, 54(2), 199–206. https://doi.org/10.1002/uog.20171
Pooh, Ritsuko. (2021). Recent Fetal Neurology: From Neurosonography to Neurosonogenetics. Donald School Journal of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology, 15, 229–239. https://doi.org/10.5005/jp-journals-10009-1718
Ramirez Zegarra, R., & Ghi, T. (2023). Use of artificial intelligence and deep learning in fetal ultrasound imaging. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 62(2), 185–194. https://doi.org/10.1002/uog.26130
Robert-Gangneux, F., & Dardé, M.-L. (2012). Epidemiology of and Diagnostic Strategies for Toxoplasmosis. Clinical Microbiology Reviews, 25(2), 264–296. https://doi.org/10.1128/CMR.05013-11
Sahebdel, B., Mortazavi Ardestani, R., Soltani, S., Golezar, M. H., Golshahi, F., Saedi, N., … Aslanpour, M. (2025). Impact of Intrauterine Growth Restriction on Fetal Cortical Brain Development: A Neurosonographic Assessment at 28–36 Weeks of Gestation. Journal of Reproduction & Infertility, 26(2), 72–80. https://doi.org/10.18502/jri.v26i2.19432
Shah, D. K., Pereira, S., & Lodygensky, G. A. (2025). Long-Term Neurologic Consequences following Fetal Growth Restriction: The Impact on Brain Reserve. Developmental Neuroscience, 47(2), 139–146. https://doi.org/10.1159/000539266
Śmigiel, R., & Szczałuba, K. (2021). Genetycznie uwarunkowane zaburzenia rozwoju u dzieci. Red. Śmigiel, Robert; Szczałuba, Krzysztof. : PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2021, 778 s. ISBN 978-83-200-6418-6.
Sun, L., Lee, F.-T., Milligan, N., Zhu, M., van Amerom, J. F. P., Saini, B. S., … Seed, M. (2025). Neurodevelopment Among Infants With Late-Onset Fetal Growth Restriction. JAMA Network Open, 8(6), e2517360. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.17360
Tank, N., Bawa, M., Kanojia, R. P., Singh, T., & Samujh, R. (2022). Isolated Fetal Ventriculomegaly- Postnatal Outcomes and Proposed New Prognostication Classification. Neurology India, 70(5), 2106–2110. https://doi.org/10.4103/0028-3886.359286
Van den Veyver, I. B. (2019). Prenatally diagnosed developmental abnormalities of the central nervous system and genetic syndromes: A practical review. Prenatal Diagnosis, 39(9), 666–678. https://doi.org/10.1002/pd.5520
Volpe, P., Contro, E., Fanelli, T., Muto, B., Pilu, G., & Gentile, M. (2016). Appearance of fetal posterior fossa at 11–14 weeks in fetuses with Dandy–Walker malformation or chromosomal anomalies. Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 47(6), 720–725. https://doi.org/10.1002/uog.14883
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio