Słowa kluczowe
studenci
wiedza
zachowania zdrowotne
zdrowie prokreacyjne
Jak cytować
Abstrakt
Wstęp: Zdrowie prokreacyjne stanowi istotny obszar zdrowia publicznego, a poziom wiedzy i zachowania zdrowotne młodych dorosłych mogą mieć znaczenie dla ich przyszłych decyzji dotyczących zdrowia i prokreacji. Poziom edukacji zdrowotnej studentów może wpływać na podejmowanie świadomych decyzji dotyczących zdrowia i planów prokreacyjnych. Cel badania: Celem badania była ocena wiedzy, opinii oraz deklarowanych zachowań zdrowotnych studentów w Polsce w odniesieniu do zdrowia prokreacyjnego. Materiał i metody: Przeprowadzono przekrojowe badanie ankietowe metodą CAWI w grupie 182 studentów polskich uczelni. Zastosowano nielosowy dobór wygodny. Wykorzystano dwa standaryzowane narzędzia autorstwa Juczyńskiego – Listę Kryteriów Zdrowia (LKZ) i Inwentarz Zachowań Zdrowotnych (IZZ) – oraz autorski, 26-itemowy test wiedzy dotyczącej zdrowia prokreacyjnego. Analiza obejmowała statystyki opisowe, analizę rangową odpowiedzi w LKZ i IZZ oraz ocenę odsetka prawidłowych odpowiedzi w autorskim teście wiedzy w odniesieniu do aktualnych wytycznych medycznych. Wyniki: W LKZ najwyżej oceniane były kryteria odnoszące się do subiektywnego dobrostanu i sprawności somatycznej, w tym „czuć się dobrze” oraz „mieć sprawne wszystkie części ciała”. W IZZ relatywnie częściej deklarowano wybrane zachowania profilaktyczne, natomiast rzadziej zachowania związane z odpoczynkiem, ograniczaniem przepracowania oraz radzeniem sobie z napięciem i stresem. 48,9% badanych deklarowało, że rzadko lub prawie nigdy unika przepracowania. Znaczna część respondentów rzadko deklarowała podejmowanie działań ukierunkowanych na ograniczanie silnego stresu i napięcia. W części testu dotyczącej żywienia w ciąży odnotowano wysoki odsetek nieprawidłowych odpowiedzi. Wnioski: Wiedza badanych studentów dotycząca zdrowia prokreacyjnego była zróżnicowana i w niektórych obszarach wykazywała istotne braki, szczególnie w zakresie wybranych zagadnień fizjologicznych i żywienia w ciąży. Na poziomie wyników grupowych zaobserwowano rozbieżność pomiędzy wysoką świadomością wybranych czynników ryzyka a rzadszym deklarowaniem niektórych zachowań związanych z odpoczynkiem i ograniczaniem stresu. Wyniki wskazują na zasadność rozwijania programów edukacji zdrowotnej dla studentów, obejmujących zarówno wiedzę dotyczącą zdrowia prokreacyjnego, jak i zagadnienia związane ze snem, regeneracją i radzeniem sobie ze stresem.
Bibliografia
Bączek, G., Padzik, M., Duda, T., & Giermaziak, W. (2020). The youth’s knowledge of human fertility and reproductive age—Evaluation of educational and health care programme. Ginekologia i Poloznictwo, 15(4), 9–20.https://www.ginekologiaipoloznictwo.com/abstract/the-youths-knowledge-of-human-fertility-and-reproductive-age-evaluation-of-educational-and-health-care-programme-81625.html
Centers for Disease Control and Prevention. (2024, May 15). About teen pregnancy. https://www.cdc.gov/reproductive-health/teen-pregnancy/index.html
European Centre for Disease Prevention and Control. (2026). The state of health of HPV vaccination programmes in the EU/EEA. https://doi.org/10.2900/6573235
Jabłońska, P., Nieckula, M., Naworska, B., Duda, A., & Drosdzol-Cop, A. (2018). Źródła wiedzy studentów z zakresu seksualności i ich ocena oraz oczekiwania w tym zakresie [Sources of students’ knowledge about sexuality, their assessment, and expectations in this area]. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 24(2), 142–146. https://doi.org/10.26444/monz/91631
Juczyński Z. (2001). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia [Measurement tools in health promotion and health psychology]. Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.
Kochańczyk, R. (2020). Racjonalizacja działań w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa w obliczu niekorzystnego zjawiska demograficznego w Polsce [Rationalization of measures to ensure security in the face of an unfavorable demographic phenomenon in Poland]. Zeszyty Naukowe SGSP, 76(4), 115–133. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.5981
Lucas, N., Rosario, R., & Shelling, A. (2015). New Zealand university students’ knowledge of fertility decline in women via natural pregnancy and assisted reproductive technologies. Human Fertility, 18(3), 208–214. https://doi.org/10.3109/14647273.2015.1006694
Ministerstwo Zdrowia. (2024). Program kompleksowej ochrony zdrowia prokreacyjnego na lata 2021–2026 [Comprehensive reproductive health protection program for 2021–2026]. https://www.gov.pl/web/zdrowie/program-kompleksowej-ochrony-zdrowia-prokreacyjnego-w-polsce-w-2021-r
Musik, K. (2024). Wiedza studentów kierunków medycznych i niemedycznych na temat antykoncepcji a samoocena [Students’ knowledge of contraception in medical and non-medical fields of study and self-assessment]. [Unpublished Master’s thesis]. Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Poland.
Polskie Towarzystwo Ginekologów I Położników (PTGiP). (n.d.). Rekomendacje oraz Zalecenia PTGiP [Recommendations and Guidelines of the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians]. https://ptgip.edu.pl/rekomendacje/rekomendacje-oraz-zalecenia-ptgip/
Turner, D., Jopt, K., Nieder, T. O., & Briken, P. (2014). German medical students’ interest in and knowledge about human sexuality in 1972 and 2012. The Journal of Sexual Medicine, 11(8), 1914–1926. https://doi.org/10.1111/jsm.12595
Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej [Act of 15 July 2011 on the professions of nurse and midwife]. (2026). Dziennik Ustaw 2026 poz. 15 (tekst jednolity) [Journal of Laws 2026, item 15 (consolidated text)]. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000015/U/D20260015Lj.pdf
Uzar, A. (2019). Poziom wiedzy młodzieży na temat przebiegu ciąży i porodu [Young people’s level of knowledge about the course of pregnancy and childbirth] [Master’s thesis, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum]. Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego. https://ruj.uj.edu.pl/entities/publication/a9504d52-31a7-441a-a036-7142c56bf195
Walentynowicz-Moryl, K., & Mianowska, E. (2020). Zdrowie reprodukcyjne kobiet – analiza poziomu wiedzy młodych studiujących kobiet w zakresie problematyki prokreacji [Women’s reproductive health: Analysis of the level of knowledge among young female students concerning reproductive issues]. Kwartalnik Pedagogiczny, 65(1), 160–173. https://doi.org/10.32346/2657-6007.kp.2020-1.8
Walendzik-Ostrowska, A., & Dec-Pietrowska, J. (2023). O potrzebie edukacji seksualnej dorosłych [On the need for sexual education of adults]. Dyskursy Młodych Andragogów, 24, 299–313. https://doi.org/10.34768/dma.vi24.659
World Health Organization. (n.d.). Reproductive health. https://www.who.int/southeastasia/health-topics/reproductive-health
Zdravstveni dom za študente Univerze v Ljubljani. (n.d.). HPV vaccination. https://zdstudenti.si/en/vaccinations/hpv-vaccination/
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio