Pogarda jako relacja i interakcja – uwagi na tle filozofii Fryderyka Nietzschego i Maxa Schelera
pdf

Słowa kluczowe

Nietzsche
pogarda
resentyment
Scheler
Słowa kluczowe

Abstrakt

Tematem niniejszego artykułu jest pogarda rozumiana nie tylko jako emocja, lecz także jako zjawisko znacznie szersze i powszechne: jako interakcja kulturowa i relacja pomiędzy jednostkami. Celem niniejszego tekstu jest zatem przedstawienie zjawiska pogardy w szerszym kontekście niż tylko wymiar psychologiczny, pokazanie mechanizmów działania pogardy, ujawnienie predyspozycji, które do pogardy prowadzą, wskazanie przyczyn dla których uznajemy innych ludzi za niegodnych istnienia, a godnych pogardy, a także społecznych i moralnych skutków takiego traktowania. Choć pogarda jako pojęcie sensu stricte nie funkcjonowało wcześniej w obrębie historii filozofii, zadaniem tego tekstu jest pokazanie jako filozoficznych konotacji w odwołaniu do wybranych koncepcji, przede wszystkim Fryderyka Nietzschego i Maxa Schelera.

https://doi.org/10.34766/fetr.v42i2.282
pdf

Bibliografia

Dostojewski F., Łagodna. Opowiadania i opowieści, przeł. Z. Podgórzec, Wrocław 1999.

Kuderowicz Z. (red.) Filozofia współczesna, Warszawa 2002.

Kozielecki J., Koncepcje psychologiczne człowieka, Warszawa 2000

Kozielecki J., O godności człowieka, Warszawa 1977.

Kuderowicz Z., Scheler – personalizm etyczny, w: Filozofia i socjologia XX wieku, red. B. Baczko, Warszawa 1965.

Nietzsche F. , Poza dobrem i złem, przeł. S. Wyrzykowski, Warszawa 1983.

Nietzsche F., Tako rzecze Zaratustra, przeł. S. Lisiecka, Z. Jaskuła, Warszawa 1999.

Moryń M., Wola mocy i myśl. Spotkania z filozofia Fryderyka Nietzschego, Poznań 1997.

Olchanowski T., Psychologia pychy, Warszawa 2003.

Piłat R., Krzywda i zadośćuczynienie, Warszawa 2003.

Pyka M., O uczuciach, wartościach i sympatii. David Hume, Max Scheler, Kraków 1999.

Sartre J. P., Mdłości, przeł. J. Trznadel,Warszawa 1974.

Scheler M., Istota i formy sympatii, przeł. A. Węgrzecki, Warszawa 1986.

Scheler M., Istota osoby moralnej, w: Filozofia i socjologia XX wieku, red. B. Baczko, Warszawa 1965.

Scheler M., Resentyment a moralność, przeł. J. Garewicz, Warszawa 1977.

Schernus R., Uszczęśliwianie ludzkości na śmierć i życie? Dzisiejsze wyzwania etyczne, „Dialog” nr 3/1993.

Węgrzecki A., Scheler, Warszawa 1975.

Wielechowska K., Oblicza Trzeciego: od lęku do współdziałania, w: Tropy Tożsamości: Inny, Obcy, Trzeci, red. W. Kalaga, Katowice 2004.

Wierzbicka E. (red.), Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1998.

Zaleski Z., Od zawiści do zemsty: społeczna psychologia kłopotliwych emocji, Warszawa 1998.