Słowa kluczowe
pokolenia
wybaczanie
zaangażowanie interpersonalne
związek romantyczny
Jak cytować
Abstrakt
Wstęp: Kluczowe uwarunkowania jakości związku romantycznego zdefiniowano w teorii miłości Sternberga (1988), zaliczając tu takie czynniki jak: namiętność, intymność i zaangażowanie. Badacze tej problematyki wskazują jednak na wiele innych zmiennych psychologicznych w różnym stopniu decydujących o zadowoleniu ze związku jak: otwartość, empatia, satysfakcja seksualna, komunikacja, sytuacja finansowa partnerów, stan zdrowia, praca zawodowa czy ogólny poziom życia. Celem pracy było określenie, czy występuje zróżnicowanie w zakresie psychologicznych uwarunkowań jakości związku romantycznego w perspektywie osób z generacji X, Y i Z. Metoda: Przeprowadzone badanie miało charakter samoopisowego, ilościowego i podłużnego. Wykorzystano cztery narzędzia psychologiczne o dobrych właściwościach psychometrycznych, tj. Indeks Komunikacji Afektywnej Floyd’a i Morman’a, Skalę Wybaczania Toussainta i in., Kwestionariusz Satysfakcji Seksualnej Nomejko i Dolińskiej-Zygmunt, Kwestionariusz Zaangażowania Interpersonalnego Stanley’a i Markman oraz ankietę. Wyniki: Badanych z pokolenia X cechowała wyższa jakość komunikacji afektywnej, zdolność do wybaczania oraz zaangażowanie interpersonalne. Z kolei badani z pokolenia Z deklarowali istotnie statystycznie wyższą satysfakcję seksualną niż badani z pokoleń X i Y. Wnioski: Uzyskane wyniki mogą mieć znaczenie dla lepszego zrozumienia funkcjonowania osób w związkach romantycznych, znajdujących się w różnym wieku. Wyniki badania dostarczają wiedzy psychologicznej, która może być użyteczna zarówno w psychoedukacji, jak i w terapii par zarówno młodszych, jak i starszych pokoleń.
Bibliografia
Adamczyk, K. (2017). Direct and indirect effects of relationship status through satisfaction with relationship status and fear of being single on Polish young adults’ well-being. Personality and Individual Differences, 111, 51–57. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.01.056
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Bateson, G. (1996). Umysł i przyroda. Jedność konieczna [Mind and nature: A necessary unity] (first published 1979). PIW.
Brudek, P., Steuden, S., & Jasik, I. (2018). Cechy osobowości jako predyktory satysfakcji z małżeństwa osób w okresie późnej dorosłości [Personality traits as predictors of marital satisfaction in late adulthood]. Psychoterapia, 2, 5–20.
Celik, E., Bingul, F., & Kaya, M. (2020). Investigation of intergenerational romantic relationship perception. International Journal of Psychology and Educational Studies, 7(3), 194–208. https://doi.org/10.17220/ijpes.2020.03.017
Charzyńska, E., & Heszen, I. (2013). Zdolność do wybaczania i jej pomiar przy pomocy polskiej adaptacji Skali Wybaczania L. L. Toussainta, D. R. Williamsa, M. A. Musicka i S. A. Everson [The capacity for forgiveness and its measurement using the Polish adaptation of the Forgiveness Scale]. Przegląd Psychologiczny, 56(4), 423–446.
Chmielewska, M. (2019). Rola miłości w budowaniu wysokiej jakości związku małżeńskiego [The role of love in building a high-quality marital relationship]. In E. Chodźko & M. Śliwa (Eds.), Motyw miłości w literaturze polskiej i obcej [The motif of love in Polish and foreign literature]. Wydawnictwo Naukowe TYGIEL.
Clark, M. S., & Grote, N. K. (2013). Close relationships. In I. B. Weiner, H. A. Tennen, & J. M. Suls (Eds.), Handbook of psychology (2nd ed., Vol. 5, pp. 329–340). Wiley.
Dacka, M., Kulik, A., & Nowak, K. (2023). Czynniki warunkujące przebaczenie po doświadczeniu zdrady w związku małżeńskim [Factors determining forgiveness after experiencing marital infidelity]. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 54(2), 44–57. https://doi.org/10.34766/fetr.v54i2.1185
Dewanti, P., & Indrajit, R. (2018). The effect of XYZ generation characteristics on C2C e-commerce. Ikraith-Informatika, 2(2), 56–60.
Floyd, K., Debrot, A., Horan, S., Hesse, C., & Woo, N. (2022). Affectionate communication, health, and relationships. Personal Relationships, 30, 44–75. https://doi.org/10.1111/pere.12444
Ghaemmaghami, P., Allemand, M., & Martin, M. (2011). Forgiveness in younger, middle-aged, and older adults: Age and gender matter. Journal of Adult Development, 18, 192–203. https://doi.org/10.1007/s10804-011-9127-x
Janicka, I., & Niebrzydowski, L. (1994). Psychologia małżeństwa: Zafascynowanie partnerem, otwartość, empatia, miłość, seks [Psychology of marriage: Fascination with the partner, openness, empathy, love, sex]. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Janicka, I., & Szymczak, W. (2017). Kwestionariusz zaangażowania interpersonalnego – polska adaptacja metody [Interpersonal Commitment Questionnaire—Polish adaptation of the method]. Polskie Forum Psychologiczne, 22(2), 205–218. https://doi.org/10.14656/PFP20170202
Jolin, S., Lafontaine, M.-F., Lussier, Y., & Brassard, A. (2023). How relationship satisfaction and negative communication trajectories change in emerging adults’ dating relationships. Emerging Adulthood, 11(2), 482–496. https://doi.org/10.1177/21676968221128080
Kaleta, K., & Mróz, J. (2018). Forgiveness and life satisfaction across different age groups in adults. Personality and Individual Differences, 120, 17–23. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.08.008
Kucharski, S., & Rzepa, T. (2017). Samoocena i jej komponenty a satysfakcja z życia seksualnego [Self-esteem and its components and satisfaction with sexual life]. Psychoseksuologia, 3, 61–67.
Lantagne, A., & Furman, W. (2017). Romantic relationship development: The interplay between age and relationship length. Developmental Psychology, 53(9), 1738–1749. https://doi.org/10.1037/dev0000363
Miguel, I., von Humboldt, S., & Leal, I. (2024). Sexual well-being across the lifespan: Is sexual satisfaction related to adjustment to aging? Sexuality Research and Social Policy, 22, 306–317. https://doi.org/10.1007/s13178-024-00939-y
Modzelewski, P. (2017). Przejawy empatii a satysfakcja z bliskiego związku. Oddziaływania na podstawie społeczno-emocjonalnego uczenia się [Manifestations of empathy and satisfaction in a close relationship: Interactions based on socio-emotional learning]. Psychoseksuologia, 3, 68–78.
Nodar, B. (2022). Pathogenic and therapeutic aspects of double bind. Environment and Society, 6(6), 128–149. Retrieved from http://es.tsu.ge/index.php/es/article/view/126/48
Nomejko, A., & Dolińska-Zygmunt, G. (2014). The Sexual Satisfaction Questionnaire—Psychometric properties. Polish Journal of Applied Psychology, 12(3), 105–112. https://doi.org/10.1515/pjap-2015-0017
Nomejko, A., Dolińska-Zygmunt, G., & Mucha, A. (2017). Znaczenie jakości komunikacji dla satysfakcji seksualnej kobiet i mężczyzn w bliskich związkach o różnym stażu [The importance of communication quality for sexual satisfaction of women and men in close relationships of different duration]. Seksuologia Polska, 15(1), 1–8.
Plopa, M. (2005). Psychologia rodziny. Teoria i badania [Family psychology: Theory and research]. Wydawnictwo EUH-E.
Rausch, D., & Rettenberger, M. (2021). Predictors of sexual satisfaction in women: A systematic review. Sexual Medicine Reviews, 9(3), 365–380. https://doi.org/10.1016/j.sxmr.2021.01.001
Rădut, F. (2021). Generation “Z” and social networks. Journal of Educational Studies, 3(1), 88–126. Available at https://ssrn.com/abstract=3918595
Rawicka, I., & Rzepa, T. (2017). Cechy temperamentalne a satysfakcja ze związku [Temperamental traits and relationship satisfaction]. Polskie Forum Psychologiczne, 22(4), 623–635. https://doi.org/10.14656/PFP20170406
Rostowski, J. (1987). Zarys psychologii małżeństwa [Outline of the psychology of marriage]. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ryś, M. (2004). Jakość związku małżeńskiego a poziom bliskości małżonków i sposoby rozwiązywania przez nich konfliktów [Quality of marital relationship and the level of closeness between spouses and their methods of conflict resolution]. Studia Psychologica, 5, 57–67.
Ryś, M., Greszta, E., & Grabarczyk, K. (2019). Intelektualna, emocjonalna i działaniowa bliskość małżonków a ich gotowość do rozwiązywania konfliktów oraz przebaczania. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 38(2), 221-254. https://doi.org/10.34766/fetr.v2i38.77
Samad, A. (2025). Generational shifts in intimacy in romantic relationships: A comparative analysis [Unpublished course paper]. University of Dhaka. https://doi.org/10.12140/RG.2.2.17873.03683
Skoblow, H., Drewelies, J., & Proulx, C. (2023). Sexual activity and satisfaction in older adult dyads: The role of perceptions of aging. The Gerontologist, 63(2), 251–260. https://doi.org/10.1093/geront/gnac099
Szczygieł, D., & Jasielska, A. (2008). Czy z wiekiem stajemy się bardziej inteligentni emocjonalnie? Przetwarzanie informacji o emocjach w wieku młodzieńczym i średniej dorosłości [Do we become more emotionally intelligent with age? Processing of emotional information in adolescence and middle adulthood]. Psychologia Rozwojowa, 13(1), 85–99.
Szymczak, W. (2018). Podstawy statystyki dla psychologów. Podręcznik akademicki (Wyd. 3 poprawione) [Foundations of statistics for psychologists: Academic textbook (3rd rev. ed.)]. Difin.
Śmieja, M. (2018). W związku z inteligencją emocjonalną. Rola inteligencji emocjonalnej w relacjach społecznych i związkach intymnych [In connection with emotional intelligence: The role of emotional intelligence in social relations and intimate relationships]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Sternberg, R. J. (1988). A three-facet model of creativity. In R. J. Sternberg (Ed.), The nature of creativity (pp. 125–147). Cambridge University Press.
Walęcka-Matyja, K. (2020). The Polish version of the Affectionate Communication Index. Preliminary report. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 42(2), 151–162. https://doi.org/10.34766/fetr.v42i2.279
Walęcka-Matyja, K., & Krawczyk, J. (2023). Komunikacja afektywna, empatia i wartości rodzinne młodych kobiet i mężczyzn z rodzin monoparentalnych i pełnych. Analiza porównawcza [Affective communication, empathy, and family values of young women and men from single-parent and two-parent families: A comparative analysis]. Przemiany Rodziny, 12, 57–86. https://doi.org/10.25167/FF/4789
Walęcka-Matyja, K., & Szkudlarek, A. (2019). Psychologiczne predyktory zadowolenia z bliskiego związku interpersonalnego. Rola komunikacji emocjonalnej [Psychological predictors of satisfaction in a close interpersonal relationship: The role of emotional communication]. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 38(2), 50–73.
Wasylewicz, M. (2016). Transformacja sposobu komunikowania się pokolenia X, Y, Z – bilans zysków i strat [Transformation of communication styles of generations X, Y, and Z—Balance of gains and losses]. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas, 133–140.
Wieteska, M. (2018). Próba zdefiniowania kohabitacji w opozycji do małżeństwa [An attempt to define cohabitation in opposition to marriage]. Wychowanie w Rodzinie, 18(1), 418–436. https://doi.org/10.34616/wwr20181.417.438
Wojciszke, B. (2003). Psychologia miłości (wyd. 4) [Psychology of love (4th ed.)]. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Wrzesień, W. (2005). Europejscy poszukiwacze czy alterkontestatorzy – kolejne ogniwo wymiany pokoleń? [European seekers or alter-contestants—Another link in the chain of generational change?]. Roczniki Socjologii Rodziny, 16, 189–200.
Zahorcova, L., Drstakova, Z., & Masarykova, M. (2023). Forgiveness, its factors, and unforgivable acts in romantic relationships: A mixed-methods study. Personal Relationships, 30(2), 471–500. https://doi.org/10.1111/pere.12471
Żak-Łykus, A., & Nawrat, M. (2013). Satysfakcja seksualna, życiowa i partnerska [Sexual, life, and partner satisfaction]. Family Forum, 3, 171–186.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2026 Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio